Филармония тарихы

0
85

СЫР ЕЛІНІҢ ӘН ШАҢЫРАҒЫ

 Бүгінгі күні «Сыр елі – жыр елі» деген киелі тіркестің жүгін сырбойылық әрбір өнерпаздың үлкен жауапкершілікпен арқалап келе жатқаны қуантады. Сыр еліне тән мақамдарды көмейіне қондырып, көрерменінің ыстық ықыласына бөленіп жүрген дәстүрлі орындаушылармен қатар эстрада жанрын терең меңгеріп, бүгінгі тыңдарманның талғамына сай жеткізіп жүрген әншілердің де орны бөлек. Қайбір республикалық, қала берді халықаралық байқауларда шашасына шаң жұқтырмай, жүлделі орындарды қанжығасына байлап, Сыр елінің атын төрткүл дүниеге паш еткен өнерпаздармен мақтануға болады. Сондай өңірдегі өнерлі орданың бірі – Қызылорда облыстық филармониясы.

 Облыстық мемлекеттік филармонияның іргетасы осыдан қырық жыл бұрын 1972 жылы 16 қарашада Қазақ ССР Мәдениет министрлігінің бұйрығымен құрылған. Алғашқы жылдарда сазгер Тәңірберген Қалауов басшылық жасап, сол тұста «Сыр күмбезі» фольклорлық ансамблі, «Ақтолқын» эстрадалық ансамблі жұмыс жасайды. Фольклорлық ансамбльге белгілі жыршы-термеші Ақмырза Тұяқбаев, әнші Фатима Төлегенова, ал эстрадалық ансамбльге Қиынбай Сақтағанов жетекшілік еткен. Ұзақ жылдар бойы филармонияның бас администраторы болып Сәнжан Асылбекова қызмет атқарған.

 Одан кейінгі 1976-1980 жылдар филармония ұжымы үшін жемісті жылдар болды. Дүйсенбі Дүйсенбаев басшылық жасаған жылдарда жезтаңдай әнші Ұлшан Ахметованың басқаруындағы «Сыр маржаны», Сайлау Бердіқожаевтың жетекшілігіндегі «Сыр самалы» ансамбльдерінің облыстың мәдени өмірінде ролі зор болды. Сол жылдарда Мұхит Әбдікәрімов, Тәжігүл Аманжолова, Күлән Қалымбетова, Сұлтан Нұрмаханов, Гүлжан Нұржанова, Шынберген Тілеулесов, Мәди Жасекенов сынды талантты өнерпаздардың басын қосқан ансамбльдің орындаған әсем әндері халықтың жүрегіне жол тауып, көңілдерінен шығып, ұзақ уақыт бойы шырқалып жүрді. Кеңес Асанбаев, Қырымбай Мұхамедияров, Бауыржан Шөкенов сынды басшылардың тұсында да филармония өз қызметін заман талабына сай атқарды. Сыр елі мәдениеті мен өнерін дамыту, халыққа рухани дем беру, өнер иелерінің жаңа буынын тәрбиелеп, насихаттау, ескі әндер мен әуендерді шырқау арқылы аға буын өнер иелерінің шығармашылығын жаңғырту секілді міндеттерді қалтқысыз орындады. Ұжымның осы 40 жылдағы жеткен табыстарының Ел Тәуелсіздікке қол жеткізген 20 жыл ішінде алған асулары, жеткен жетістіктері ұшан- теңіз, өз алдына бір тарих.

Қазірде ұжымның штаттық бірлігі бірнеше есеге артып, түрлі жанрдағы 8 өнер ұжымы шығармашылықпен жұмыс жасап, көрермендері әрбір жаңалығын сағына күтетін өнер ордасына айналды.

 Тұрмағамбет атындағы халық аспаптары оркестрі, «Ошаған» әзіл-сықақ отауы, «Сыр самалы» вокалды-аспапты ансамблі, «Тұран» вокалды-эстрадалық триосы, «Жанкент» аспапты дуэті, «Томирис» би ансамблі, «Бұраң бел» би ансамблі, «Ақмешіт» фольклорлық ансамблі – осы облыстық филармонияның Тәуелсіздік жылдарындағы төл перзенттері. Онымен қоса, жыл сайын жеке орындаушылар мен жыршылардың қатарын талантты жастар толықтыруда. Қоғамдағы өзгерістерге қарай филармонияның материалдық-техникалық базасы жылдан-жылға нығайып, заманауи техникалардың озық үлгілерімен жабдықталса, оркестр, ансамбль мүшелері мен жеке орындаушылар, бишілерге жаңа ұлттық, сахналық киімдер тіктіріліп берілуде. Жеке дыбыс жазу студиясы ашылып, әндердің музыкалық әрленуі мен шаралардың көркемделуі осы студия арқылы жасалады.

 Облыстық филармонияның әншілері мен жыршылары, ансамбльдері облыстың аудандары мен республиканың басқа облыстарында жиі гастрольдік сапарларда болып тұрады. Сондай-ақ, облыста және тыс жерлерде өтетін конкурс, байқауларға қатысып, жүлдесіз келген емес. Бұның әрине, кез келген ансамбль, не жеке орындаушы болмасын шеберлігін шыңдауға, шығармашылығын насихаттауға әсері мол. Екінші жағынан, Сыр елінің өнерін насихаттай жүріп, облыс абыройын, беделін асқақтатып жүр. Ол өнер ұжымындағы әрбір өнерпаздың тынымсыз еңбегінің арқасы деп білуіміз керек. 2011 жылдың тамыз айында Түркия елінің Анталия қаласында өткен халықаралық ІІ «Харман фольклор» фестиваліне қатысқан «Томирис» би ансамблі лауреат атанып, Сыр елінің би өнерін паш етіп қайтты. Ал, Ақтау қаласында өткен «Каспий – достық теңізі» атты халықаралық фестивальдің «Каспий джемі» джаз музыкасы конкурсында «Сыр самалы» вокалды- аспапты ансамблі лауреат атанды. Сонымен қатар, «Ақмешіт» фольклорлық- этнографиялық ансамблі де сырт жерлерде өзінің жоғары деңгейін танытып келеді.

 Облыста Ел Тәуелсіздігінің 20 жылдығына орай өткен 20 номинация бойынша облыстық «Елім менің» атты шығармашылық конкурсына филармонияның шығармашылық өкілдері белсенділікпен қатысып, үш бірдей номинацияны иеленіп, биіктен көрінді. Айтар болсақ, «Хореография» номинациясы бойынша «Томирис» би ансамблінің жетекшісі Гүлбану Мырзабаева «Үздік хореограф» номинациясын, Жұмабек Аққұлов «Өнертану» номинациясының «Үздік өнертанушы» номинациясын, Абылайхан Сқақов «Күй» номинациясы бойынша «Үздік сазгер-күйші» номинациясын жеңіп алды.

 Бүгінде облыстық филармонияның әншісі Күлән Қалымбетова Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген әртісі атағын Елбасының өз қолынан алса, Шынберген Тілеулесов Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен «Ерен еңбегі үшін» медалімен, Мирамкүл Сейталиева мен Үміткүл Медеуова Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгілерімен марапатталған.

Талғат МАҚАШОВ,
облыстық филармонияның директоры,
«Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Пожалуйста, введите ваш комментарий!
пожалуйста, введите ваше имя здесь